22.11.2007:
Przedsiębiorczość i samozatrudnienie w Europie 2007

Jak wynika z badań Eurobarometru, dotyczących przedsiębiorczej mentalności, Unia Europejska jest nadal za Stanami Zjednoczonymi, ale ponad połowa młodych mieszkańców UE chciałaby zostać przedsiębiorcami w ciągu następnych 5 lat.

Celem badania jest lepsze zrozumienie przedsiębiorczości, zidentyfikowanie aspektów napędzania mentalności przedsiębiorcy, co zachęca ludzi do tego, by stali się przedsiębiorcami oraz tego jakie przeszkody stoją na ich drodze. Rezultaty sondażu z 2007 roku mają pomóc Komisji Europejskiej w kreowaniu lepszej polityki dotyczącej przedsiębiorczości.

Jak chętni do otwarcia własnego biznesu są Europejczycy? Mniej Europejczyków niż Amerykanów chciałaby zostać swoim własnym szefem. 45% Europejczyków preferuje samozatrudnienie, podczas gdy w USA przedsiębiorcą chce zostać 61% osób. W tej kwestii nie odnotowano żadnych zmian w porównaniu z poprzednimi badaniami.

Połowa Europejczyków nigdy nie myślała o otwarciu własnej firmy:

• prawie połowa Europejczyków z krajów EU15 (49%) nigdy nie myślała o otwarciu własnego biznesu. To prawie dwa razy więcej niż w Stanach Zjednoczonych, gdzie odsetek ten wynosi 27%,
• jednak sytuacja jest lepsza wśród nowych państw członkowskich, gdzie tylko 40% nigdy nie myślało o otwarciu własnej firmy.

W Unii Europejskiej zainteresowanie samozatrudnieniem pozostaje na niskim poziomie:

• atrakcyjność zostania przedsiębiorcą sięga 28% w krajach EU15 (wśród tych, którzy nie zdecydowali się jeszcze na samozatrudnienie), to jest o 14% mniej niż w Stanach Zjednoczonych i 4% mniej niż w 2004 roku w UE,
• sytuacja jest znacznie lepsza w nowych państwach członkowskich, gdzie chęć zostania przedsiębiorcą sięga poziomu Stanów Zjednoczonych (40%).

Między państwami członkowskimi UE istnieją różnice,
dotyczące atrakcyjności samozatrudnienia:

• porównując państwa członkowskie wynika, że są pewne różnice odnośnie atrakcyjności samozatrudnienia w tych krajach,
• niektóre z nowych państw członkowskich, takie jak Łotwa, Polska i Litwa są powyżej średniej Unii Europejskiej, a nawet uzyskały wynik lepszy niż Stany Zjednoczone,
• niektóre państwa założycielskie UE, jak Holandia, Belgia i Niemcy plasują się na końcu rankingu,
• jak wynika z danych, zainteresowanie założeniem własnej firmy przez obywateli Unii nie zwiększyło się i nadal zostaje w tyle za Stanami Zjednoczonymi. Sytuacja jest znacznie lepsza wśród nowych państw członkowskich, gdzie atrakcyjność bycia przedsiębiorcą jest porównywalna z USA. Są pewne różnice między nowymi a starymi członkami Unii Europejskiej.

Jakie są trudności w założeniu własnego biznesu? Lęk przed bankructwem i niepewność dotycząca dochodu to dwie główne obawy ludzi w Unii Europejskiej:

• 51% obywateli Unii Europejskiej boi się bankructwa, a 38% obawia się, że nie osiągnie dochodu,
• to również dwie główne obawy w Stanach Zjednoczonych, ale na nieco niższym poziomie. Główna różnica jest taka, że Europejczycy bardziej się boją, że stracą wszystko (dom, pieniądze) podczas, gdy Amerykanie są zaniepokojeni tym, iż będą musieli poświęcić dużo czasu i wysiłku na otwarcie nowej działalności.

Brak dofinansowania i złożone procedury administracyjne
to główne problemy w Unii Europejskiej:

• 75% Europejczyków uważa, że trudno jest rozpocząć własną działalność ze względu na brak dostępnego wsparcia finansowego. Pod tym względem sytuacja w nowych państwach członkowskich znacząco polepszyła się, osiągając 77% w 2007 roku, w porównaniu do 84% z roku 2004,
• 71% Europejczyków uważa, że ciężko jest założyć własny biznes z powodu złożonych procedur administracyjnych,
• złożone procedury administracyjne są mniejszą barierą w Stanach Zjednoczonych, w porównaniu do Unii Europejskiej.

Obywatele Unii Europejskiej są mniej skłonni do ryzyka niż mieszkańcy Stanów Zjednoczonych:

• znacząca różnica pomiędzy Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi polega na nastawieniu mieszkańców do ryzyka niepowodzenia przedsięwzięcia: tylko 19% Amerykanów obawia się niepowodzenia podczas, gdy boi się tego blisko 48% Europejczyków,
• mieszkańcy Unii Europejskiej są wyraźnie mniej skłonni do ryzyka niż obywatele USA. Jednak co najbardziej martwi to fakt, iż dostęp do wsparcia finansowego i złożone procedury administracyjne nadal stanowią znaczące przeszkody przy zakładaniu firmy. Unia Europejska i państwa członkowskie muszą dokonać zmian w tych obszarach.

Czy w przyszłości będzie więcej przedsiębiorców w Unii Europejskiej? Ponad połowa młodzieży w Unii Europejskiej chce zostać przedsiębiorcami:

• przyglądając się bliżej danym dotyczącym atrakcyjności samozatrudnienia, można zauważyć, że są też pozytywne oznaki: ponad połowa młodych ludzi w Unii Europejskiej (w wieku 15-24 lat), którzy nie zdecydowali się jeszcze na samozatrudnienie, chce zostać przedsiębiorcami, w porównaniu do 30% wszystkich mieszkańców Unii Europejskiej,
• to przede wszystkim zasługa młodzieży w nowych państwach członkowskich, gdzie odsetek ten rośnie do 62%. To nawet lepszy wynik niż w Stanach Zjednoczonych (57% w grupie wiekowej 15-24 lat).

Edukacja szkolna to kluczowy czynnik zwiększający przedsiębiorczość:

• 46% mieszkańców Unii Europejskiej, którzy wciąż się kształcą, twierdzi, że szkolna edukacja zainteresowała ich możliwością zostania przedsiębiorcą,
• to blisko 20% powyżej wyniku dotyczącego całej populacji UE, co podkreśla związek między edukacją a przedsiębiorczością,
• badania te dają nadzieję na przyszłość. Młodzi ludzie w Unii Europejskiej, zwłaszcza z nowych państw członkowskich, są bardziej zainteresowani otwieraniem własnych firm niż ich rodzice. Edukacja w szkole i nauka przedsiębiorczości są bardzo istotne w promowaniu samozatrudnienia w Unii Europejskiej.

Cel UE na przyszłość: Promocja przedsiębiorczości
na wszystkich płaszczyznach

Małe firmy zależą od przedsiębiorców - osób, które mają pomysły i chcą ponieść ryzyko niezbędne do otwarcia nowej działalności. Europa potrzebuje więcej przedsiębiorców i dlatego Komisja Europejska szuka sposobów i środków, które zachęcą potencjalnych przedsiębiorców do otwierania firm. Komisja i państwa członkowskie przedsięwzięły szereg działań w tym zakresie:

- w 2000 roku Unia Europejska i państwa członkowskie uzgodniły Kartę Małych Przedsiębiorstw. Karta wyraża nie tylko polityczne zaangażowanie, dokument ten monitoruje postęp i rozpowszechnianie dobrych praktyk w Europie,

- założenie firmy to wielki krok, a wymagania administracyjne mogą odstraszać ludzi. Komisja nakłania państwa członkowskie do upraszczania procedur oraz przyspieszenia czynności i redukcji kosztów założenia firmy,

- rzemieślnicy i mikroprzedsiębiorstwa stanowią olbrzymią część europejskich miejsc pracy, chociaż z powodu swojej wielkości firmy te obecnie często zmagają się z problemami. Komisja kładzie szczególny nacisk na to, czy firmy te nie są nadmiernie przeciążone biurokracją a ich potrzeby są brane pod uwagę przez decydentów,

- bankructwo jest powszechnie postrzegane jako niepowodzenie, a przedsiębiorca, którego biznes nie odniósł sukcesu jest często piętnowany. Komisja Europejska uważa, że kultura przedsiębiorczości musi dostrzegać fakt, iż niepowodzenia są nieuniknione w niektórych przypadkach, pomagają one przedsiębiorcom uczyć się na własnych błędach, co pozwala na otwarcie lepszego biznesu w przyszłości,

- zbyt wiele firm jest po prostu zamykanych, kiedy ich założyciele odchodzą, zmieniają branżę, tracą pieniądze, prace i wiedzę specjalistyczną. Komisja i państwa członkowskie podjęły działania w celu łatwiejszego przenoszenia własności firm na innych właścicieli, dzięki czemu ich wartość ulegnie powiększeniu, a nie roztrwonieniu,

- media audiowizualne, takie jak: telewizja, radio i film wraz z internetem i nowymi mediami są najefektywniejsze w docieraniu do dużej liczby osób. Komisja Europejska szuka metod, które umożliwią wykorzystanie tych mediów w promowaniu przedsiębiorczości wśród populacji europejskiej,

- kobiety i grupy mniejszościowe to główni, potencjalni przedsiębiorcy w Europie, istnieje jednak pewna liczba barier nie do przejścia przez owe grupy. Komisja rozpoczęła eliminację tychże barier i stara się zachęcać więcej kobiet i mniejszości do wybierania kariery przedsiębiorcy,

- aby promowanie przedsiębiorczości było efektywne, program nauczania musi docierać do umiejętności i mentalności osób już od najmłodszych lat. Z tego powodu Komisja opublikowała w 2006 roku w Oslo Agendę na rzecz kształcenia w zakresie przedsiębiorczości, która ma na celu zwiększenie postępu w promowaniu przedsiębiorczych postaw,

- Europejskie Nagrody Przedsiębiorczości zostały stworzone by identyfikować i rozpoznawać uwieńczone sukcesem działania i inicjatywy przedsięwzięte w celu promowania firm i przedsiębiorców. Uświadamia to przedsiębiorcom ich rolę w społeczeństwie oraz zachęca i inspiruje potencjalnych przedsiębiorców.

Informacje o badaniu
Przez ostatnie kilka lat Dyrekcja Generalna ds. Przedsiębiorczości i Przemysłu w Komisji Europejskiej badała rozwój przedsiębiorczości w państwach członkowskich Unii Europejskiej. W bieżącym badaniu porównano dane z tymi z krajów spoza Unii Europejskiej, przede wszystkim Stanów Zjednoczonych. Podobne badania Eurobarometru publikowane były w latach: 2000, 2001, 2002, 2003 i 2004.

Tegoroczne badanie Eurobarometru objęło 28 krajów - UE25, Stany Zjednoczone, Islandię i Norwegię. Badaniu ankietowemu przez telefon poddano 20 tys. osób (około 18 000 mieszkańców Unii Europejskiej, 1000 mieszkańców Stanów Zjednoczonych, 500 obywateli Islandii i 500 Norwegii). Wyniki są uzależnione od wielkości kraju i grupy reprezentatywnej.